هشدار داووس ۲۰۲۶ عقب ماندن از هوش مصنوعی به معنای از دست دادن قدرت
ابزار اپل: اظهارات و نشست های برگزار شده در حاشیه مجمع جهانی اقتصاد در داووس سال 2026 نشان داده است که هوش مصنوعی دیگر فقط یک فناوری نوظهور محسوب نمی گردد، بلکه بعنوان یک زیرساخت حیاتی مطرح است.
به گزارش ابزار اپل به نقل از مهر؛ این تحول نگرش نه تنها در محافل اقتصادی، بلکه در زمینه ژئوپلیتیک هم تأثیرات عمیقی داشته و کشورها را به باز تعریف استراتژی های توسعه ملی خود وادار کرده است. تجربه کشورهای پیشرو نشان داده است که هوش مصنوعی از مرحله آزمایش و پایلوت به طرف یکپارچگی در ساختار عملیاتی سازمان ها و نهادهای دولتی حرکت کرده است. این انتقال الگو مستلزم بازطراحی فرآیندها، ساختار حکمرانی و مسئولیت های اجرائی است. تجربیات بین المللی از آن حکایت می کند که سازمان هایی که هوش مصنوعی را به عنوان لایه عملیاتی اصلی خود می پذیرند و نه ابزاری جانبی، از مزیت رقابتی قابل توجهی برخوردار می گردند. از همین روی، میتوان نتیجه گرفت که این تحول برای کشورهای درحال توسعه همچون ایران اهمیت ویژه ای دارد، چونکه شکاف بین کشورهایی که این زیرساخت را توسعه می دهند و آن هایی که این فرصت را از دست می دهند بصورت روز افزون توسعه پیدا می کند. توسعه هوش مصنوعی در مقیاس ملی نیازمند نگاهی فراتر از پروژه های پراکنده و منفرد بوده و مستلزم تصویب سیاستهای جامع، ایجاد زیرساخت های محاسباتی و تربیت نیروی انسانی متخصص است.
ظهور سیستم های خودمختار و تاثیر بر نیروی کار
بر اساس مباحث شاخص مطرح شده در داووس ۲۰۲۶، یکی از تحولات کلیدی در حوزه هوش مصنوعی، توسعه سیستم های هوش مصنوعی عامل محور (Agentic AI) است که قابلیت برنامه ریزی، تصمیم گیری و اجرای مستقل وظایف را دارند. این سیستم ها فراتر از عرضه پاسخ به سؤالات، می توانند فرآیندهای کاری کاملی را مدیریت و اجرا کنند. به اعتقاد خیلی از کارشناسان و رهبران جهانی چنین تحولی مدلهای سنتی نرم افزارهای خدماتی را دستخوش تغییرات بنیادینی کرده و سازمان ها را به طرف پلت فرم های بومی هوش مصنوعی هدایت می کند. تاثیر این سیستم ها بر ساختار نیروی کار کشورها غیرقابل انکار است. تجربیات کشورهای پیشرو نشان داده است که مشاغل سطح مبتدی و متکی بر تحلیل روتین، گزارش نویسی و هماهنگی، در معرض جایگزینی قرار دارند. این واقعیت مستلزم توسعه برنامه های بازآموزی ساختاریافته و ایجاد مسیرهای شغلی جدید است که با هوش مصنوعی هم افزایی داشته باشند.
حکمرانی سرعت در عصر هوش مصنوعی
متخصصان حاضر در داووس، اعتقاد دارند که یکی از چالش های اساسی کشورهای درحال توسعه هوش مصنوعی، تعادل بین سرعت پیاده سازی و مدیریت ریسک های حقوقی، اجتماعی و امنیتی است. رویکرد نوین حکمرانی هوش مصنوعی بر مفهوم «سرعت کنترل شده» متمرکز است؛ مؤلفه ای که تکرار سریع را با مکانیزم های نظارت و اصلاح بلادرنگ ترکیب می کند. این رویکرد مستلزم تعبیه حکمرانی مستقیم در فرآیندهای کاری بوسیله قابلیت های ممیزی، کنترل داده ها، آزمون های امنیتی، نقاط بازرسی انسانی و تعیین مالکیت واضح برای نتایج هوش مصنوعی است. تجربه کشورهای پیشرو نشان داده است که دولت هایی که قادر به ایجاد این تعادل هستند، می توانند از مزایای استراتژیک هوش مصنوعی بهره مند شوند و همزمان ریسک های اجتماعی و امنیتی آنرا مدیریت کنند. اتخاذ این رویکرد برای ایران، اهمیت دوچندان دارد، چونکه کشورهای منطقه درحال سرمایه گذاری گسترده در این زمینه هستند. در چنین شرایطی، توسعه چارچوب حکمرانی مناسب که هم سرعت نوآوری را حفظ کند و هم با ارزش های فرهنگی و اجتماعی کشور هماهنگ باشد، از ضروریات توسعه پایدار هوش مصنوعی شمرده می شود.
هوش مصنوعی حاکمیتی و معادلات ژئوپلیتیک
تحلیل گران برجسته اقتصادی همچون ری دالیو طی اظهارات خود در مجمع جهانی اقتصاد تاکید می کردند که پیروزی در رقابت فناورانه تعیین کننده موفقیت در زمینه ژئوپلیتیک خواهد بود. این ادراک سبب شده که کشورها به طرف ابتکارات هوش مصنوعی حاکمیتی حرکت کنند و در مراکز داده داخلی، آموزش مدلهای محلی و کنترل دقیق تر بر زیرساخت های حیاتی این حوزه سرمایه گذاری کنند. هدف از این رویکرد انزوا نیست، بلکه ایجاد تاب آوری ملی و تعادل بین قابلیت های داخلی و تعاملات بین المللی است. کشورهایی که دراین خصوص عقب بمانند، در معرض وابستگی استراتژیک و از دست دادن حاکمیت فناورانه قرار خواهند گرفت. این واقعیت برای کشورهایی همچون ایران که تحت تحریم های فناورانه غرب قرار دارند، اهمیت بیشتری پیدا می کند. هشدارهای مطرح شده از طرف مقامات ارشد شرکتهای فناوری مطرح جهان بر مبنای خطر ایجاد خلاء قدرت در حوزه هوش مصنوعی، بیان کننده ماهیت حیاتی این فناوری در تعیین ساختار قدرت آینده جهان است. به بیانی دیگر، کشورهایی که در این رقابت عقب بمانند، نه تنها از مزایای اقتصادی محروم خواهند شد، بلکه قدرت تأثیرگذاری خود در زمینه بین المللی را هم از دست می دهند.
تنوع نگاههای منطقه ای و درسهای آن برای ایران
تجربه کشورهای مختلف نشان داده است که نگاههای متفاوتی برای توسعه هوش مصنوعی وجود دارد. بر همین اساس، اروپا با محوریت تنظیم گری، درحال تشکیل استانداردهای جهانی است، اما نگرانی هایی در مورد قدرت رهبری تجاری آن مطرح گردیده است. در مقابل، ایالات متحده و برخی کشورهای خاورمیانه بوسیله هماهنگی سیاست گذاری، سرمایه گذاری و گسترش زیرساخت های بزرگ مقیاس، بصورت تهاجمی در این حوزه پیش می روند. این تجربیات همین طور نشان می دهند کشورهایی که در زیرساخت و پیاده سازی سریع تر فناوری مذکور حرکت کنند، احیانا تنظیمات فنی، نظارتی و تجاری را تعیین خواهند کرد که سایر کشورها وادار به پذیرش آن خواهند بود. از همین روی، این یافته اهمیت استراتژیک بالایی برای بازیگرانی چون جمهوری اسلامی ایران دارد، چونکه تأخیر در این زمینه می تواند منجر به وابستگی طولانی مدت به استانداردها و فناوری های توسعه یافته در مناطق دیگر شود.
هوش مصنوعی تخصصی و فرصتهای بخشی
بر اساس برآوردهای صورت گرفته، در کنار توسعه مدلهای عمومی، هوش مصنوعی تخصصی در حوزه های مشخص از اهمیت ویژه ای برخوردار شده است. بخشهایی همچون بهداشت و درمان، بیوتکنولوژی، انرژی و کشاورزی به عنوان حوزه هایی شناخته شده اند که هوش مصنوعی می تواند ارزش قابل توجهی در آنها بوجود آورد، هرچند با ریسک های درحال افزایش هم همراه می باشد. کارشناسان بر این باور هستند که موفقیت در این زمینه ها مستلزم همکاری عمیق بین مهندسان، متخصصان حوزه مورد نظر و تنظیم گران است. شفافیت، قابلیت تأیید و پاسخگویی بصورت مکرر به عنوان پیش نیازهای سیستم های هوش مصنوعی در رابطه با ایمنی عمومی، زیرساخت های حیاتی و اعتماد اجتماعی، مطرح شده اند. بر همین مبنا و باتوجه به ظرفیتهای موجود در حوزه هایی مانند پتروشیمی، کشاورزی و پزشکی در ایران، توسعه هوش مصنوعی تخصصی می تواند مزیت رقابتی قابل توجهی بوجود آورد. این رویکرد علاوه بر کاهش وابستگی به فناوری های خارجی، امکان صدور دانش فنی و خدمات تخصصی به کشورهای منطقه را فراهم می سازد.
محوریت انسان در عصر هوش مصنوعی
یکی از نکات قابل توجه در بحث های متخصصان در اجلاس داووس ۲۰۲۶، تاکید بر نقش انسان در راهبری و هدایت هوش مصنوعی است. رویکرد انسان محور در توسعه و پیاده سازی این فناوری نه تنها از نظر اخلاقی، بلکه از جنبه کارآیی و پذیرش اجتماعی هم حائز اهمیت بسیار است. تجربه کشورهای پیشرو نشان داده است که سیستم های هوش مصنوعی مبتنی بر مشارکت انسان، نتایج بهتر و پایدارتری عرضه می دهند. بی گمان اتخاذ رویکرد انسان محور برای توسعه هوش مصنوعی در کشورهایی مثل ایران که دارای سرمایه انسانی قوی در حوزه فنی هستند، فرصت مناسبی برای توسعه مدل هایی از هوش مصنوعی است که با ارزش های فرهنگی و اجتماعی جامعه هماهنگ باشد. در این راستا، سرمایه گذاری در آموزش و توسعه نیروی انسانی متخصص، نه فقط برای پیاده سازی فناوری، بلکه برای حکمرانی مؤثر بر آن هم ضرورت دارد. سرانجام، مرور دیدگاه های متخصصان و تحلیل روندهای جهانی نشان داده است که هوش مصنوعی به مرحله زیرساختی رسیده و کشورهایی که در این زمینه موفق می شوند، نه بوسیله توسعه پیشرفته ترین مدلها، بلکه بواسطه قابلیت حکمرانی مؤثر، یکپارچه سازی در فرآیندهای کاری، بازآموزی نیروی انسانی و مدیریت ریسک های حاکمیتی و وابستگی، برتری خودرا حفظ می کنند. در چنین شرایطی، توسعه هوش مصنوعی در مقیاس ملی برای کشورمان نه تنها یک انتخاب، بلکه ضرورتی اجتناب ناپذیر برای حفظ جایگاه در نظم نوین جهانی است. این هدف مستلزم تدوین استراتژی جامع ملی، سرمایه گذاری در زیرساخت های محاسباتی و داده محور، توسعه نیروی انسانی متخصص، ایجاد چارچوب حکمرانی مناسب و تقویت همکاریهای بین بخشی است. تأخیر در این راه نه تنها فرصتهای اقتصادی را از بین خواهد برد، بلکه باعث تضعیف جایگاه استراتژیک کشور در زمینه بین المللی می شود.
بطور خلاصه هشدارهای مطرح شده از جانب مقامات ارشد شرکتهای فناوری مطرح جهان مبنی بر خطر ایجاد خلاء قدرت در عرصه هوش مصنوعی، بیان کننده ماهیت حیاتی این فناوری در تعیین ساختار قدرت آینده جهان است. بر همین اساس، اروپا با تأکید بر تنظیم گری، در حال تشکیل معیارهای جهانی است، اما نگرانی هایی در مورد قدرت رهبری تجاری آن مطرح گردیده است. از همین روی، این یافته اهمیت راهبردی بالایی برای بازیگرانی چون جمهوری اسلامی ایران دارد، چراکه تأخیر در این مورد می تواند منجر به وابستگی طولانی مدت به استانداردها و فناوری های توسعه یافته در مناطق دیگر شود.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب